Dat Eric

E hèm. Tại vì đã hứa với các bạn mỗi tuần có vài bài viết cho tử tế. Cuối tuần rồi mà không viết được cái gì nên đành ngoáy phím chém gió. Bài viết này chỉ thể hiện tính chất cá nhân, không liên quan tới công việc nên nếu nhỡ có ai bị chém thì thông cảm. Ngôn từ bài viết cũng được viết theo tính chất cá nhân để bình dân hơn. Mong các bạn vừa đọc vừa ném đá. Nhưng nhẹ thôi nhá

Tôi để ý nhiều người hàng ngày đang đi tìm nào là khái niệm, định hướng lẫn hướng đi cho TMĐT tại Việt Nam. Có người tìm nhanh, có người tìm chậm còn có người chả bao giờ tìm thấy đường đi. Từ những website nổi tiếng những ngày đầu tiên tới những website bắt đầu gia nhập cuộc chơi đều mong muốn thu lợi được từ mạng internet, nhưng ngoài một số thành công nho nhỏ, liệu có ai dám tự vỗ ngực là kiếm tiền từ hoạt động thương mại điện tử (Mua bán – thanh toán) đủ để bù đắp chi phí đầu tư chứ không kể tới các nguồn thu từ quảng cáo và các hoạt động kinh doanh off-life khác. Ai? Giơ tay lên?

Thị trường Việt Nam xem thì phân tán, nhưng bản chất đang có hai hình thức rất phổ thông trong sách giáo khoa là b2c và c2c (thông qua một số trang web c2c). Tôi sẽ lần lượt phân tích từng hình thức và bổ sung một loại hình thương mại điện tử gián tiếp cũng đang phát triển nở rộ thời gian gần đây.

B2C – ai cũng hiểu chỉ vài người không hiểu. Đã qua thời rầm rộ doanh nghiệp có website, giờ là thời của doanh nghiệp có giao dịch TMĐT, đặt mua và bán hàng qua mạng. Việc bán hàng trên mạng đang được các doanh nghiệp chú trọng. Nhưng điều vấp nhất mà các doanh nghiệp gặp phải là giá cả và sự cạnh tranh của người bán C2C.

Ai cũng biết TMĐT là việc rút ngắn thời gian và chi phí mua sắm. Nhưng các website của doanh nghiệp Việt Nam gần như không đáp ứng hai nhu cầu cơ bản này. Việc đưa ra sản phẩm để khách hàng tham khảo qua mạng rất sơ sài cả về hình thức và chất lượng nên việc chạy ra siêu thị, các cửa hàng  mua có khi còn nhanh hơn là click click xem trên mạng. Tất nhiên để tham khảo trên mạng thì ai cũng sẽ làm trước khi đi rồi .  Còn về giá, rõ ràng là internet giúp các doanh nghiệp giảm chí phí so với hoạt động dạng off line (chi phí cửa hàng, chi phí trưng bày hàng .v.v) thế mà giá cả bán ra vẫn lù lù bằng với việc bán bình thường. Chính vì thế có một số người bán hàng theo dạng C2C ở Việt Nam đã tìm cách mua hàng chính hãng với giá thấp và bán hàng online. Các chi phí rẻ hơn, sức tiêu thụ cũng tốt. Họ hơn rồi còn gì nữa?

Đấy là khâu bán hàng, khâu thanh toán và giao hàng lại chậm chạp và không hiệu quả nên ai mà bỏ thời gian mua hàng rồi ngồi đợi trong khi vèo cái đi ra ngó, rút tiền hoặc cà thẻ mua cho nhanh?

Các ông cứ kêu gào là thị trường thế này thế kia, mà chưa bao giờ tự xem lại mình. Rảo cản quá nhiều, bất tiện thì người ta sẽ dùng hình thức phổ thông cho đơn giản. Tôi cũng thế, mặc cho các ông kêu gào.

C2C – Thập cẩm hàng lậu, hàng giả, hàng cũ. Tình hình tiêu thụ hàng hóa theo hình thức C2C rõ ràng đang có ưu thế hơn  B2C  vì cạnh tranh được về giá. Hai website lớn của hai đầu Việt Nam là Muare.vn (Có tính luôn cả Enbac.com) và  5giay chủ yếu là hàng xách tay (Đồ công nghệ, điện tử), hàng lậu, hàng gia công được tuồn ra thị trường – thời trang, giày dép…) và hàng cũ.

Những hình thức mua bán này trừ hàng hóa cũ thì hầu hết không hề chính thống về luật pháp. Nhưng có lời, chưa bị sờ gáy thì cứ làm chứ sao. Chi phí không cần nhiều, chỉ cần có uy tín, có nguồn hàng và giá cả cạnh tranh (với các đối thủ bán hàng C2C khác) là thắng. Khởi đầu cho hình thức này là đồ xách tay công nghệ, sau này phát triển ra thêm thời trang và mỹ phẩm vì hàng hóa trong nước giá cả cao và chất lượng không ổn.

Vấn nạn hàng lậu,hàng giả, kém chất lượng tại thị trường tiêu dùng Việt Nam lúc nào là vấn nạn nhưng trên mạng thì chỉ có hàng giả và kém chất lượng là người dùng mới quan tâm để ném đá. Cái gì bất lợi thực sự cho họ thì họ ném, mà đã ném thì ném chuẩn. Internet không phải là môi trường dễ để làm ăn bát nháo.  Chỉ một lần là uy tín sẽ đi xuống thảm hại vì mạng internet sức lan tỏa là bất tận. Mất lòng tin một lần thì xác định là bán xới. Tham khảo thêm các sự kiện của Linh Pờ fume ở Muare từ những năm 2005 – (Tôi rất phục cách làm việc, PR của anh Lình Ko^`n  này. Chửi thì chửi về việc coi thường khách hàng với bán hàng giả thôi chứ còn về những cái khác thì cần học nhiều lắm.). Xem thêm  những seller nổi tiếng ở 5giay, muare xem họ đã phải trải qua bao nhiêu sự kiện mà vẫn tồn tại thì mới biết môi trường khắc nghiệt như nào.

Website C2C ở Việt Nam hiện tại tôi đánh giá 5giay.vn là có cộng đồng chất lượng và tương đối công bằng với cả seller và người mua. 5giay sẽ có cơ hội trở thành ebay của Việt Nam chứ không phải Chodientu hay 123mua của VinaGame – Những website được đầu tư tốn kém mà hiệu quả = 0 vì chỉ quan tâm tới việc show-up và e-store mà không để ý tới cộng đồng cũng như giao tiếp của cộng đồng. Enbac của VCC và 1280 của FPT đang cũng dò dẫm chứ chưa thực sự mạnh và đủ uy tín để người dùng mua hàng tại các store. Vatgia.com thì mang tính chất review nhiều hơn là bán. Chưa kể việc phân tán cộng đồng tại Việt Nam cũng đáng để những người muốn tham khảo về C2C cần để ý. Ví dụ mua điện thoại BlackBerry thì là Tinhte.com, đồ Mac-iPhone thì là Macvn, Xe máy – Ô Tô, Đồ Hi-End, Phụ kiện Game, Đồ trẻ em là những diễn đàn chuyên dụng mà chỉ cần Google là sẽ ra những diễn đàn đó không khó khăn. Như vậy một hệ thống C2C tốt phải là nơi tập hợp được các cộng đồng này và có uy tín với người tiêu dùng – Đúng không nhỉ?

Thương mại điện tử gián tiếp – Xu hướng mới? Với tôi quy trình TMĐT thông thường sẽ như dưới đây và nếu soi vào nó để xem từng công đoạn thì sẽ rõ hơn về tình trạng TMĐT của Việt Nam chứ không phải kiểu ngồi đoán mò rồi mò mẫm để tìm hướng ra.

Marketing –> Khách hàng quan tâm –> Xem hàng –> Đặt hàng –> Thanh toán –> Vận chuyển –> Hậu cần sau khi bán

Vậy tôi gọi xu hướng đặt hàng qua các website TMĐT tại nước ngoài về Việt Nam là gián tiếp có đúng không nhỉ? Vì khâu duy nhất chưa thực hiện được nhiều (do chi phí cao) là khâu vận chuyển về Việt Nam. Về chất lượng hàng hóa và giá cả so với Việt Nam thì các website nước ngoài ăn đứt rồi. Thanh toán thì có thể thông qua thẻ tín dụng. Còn vận chuyển thì hơi gián tiếp là phải ship lòng vòng rồi về Việt Nam. Chi phí rẻ hơn thì phải chấp nhận thôi. Nhưng còn đỡ hơn phải mua hàng giá đắt và cũ ở Việt  Nam. Các mặt hàng đang hot là thời trang, mỹ phẩm, sách vở. Còn đồ công nghệ cạnh tranh không nổi vì giá ở Việt Nam còn rẻ hơn trên site . Vậy khâu vận chuyển có thể là miếng mồi cho các doanh nghiệp tại Việt Nam và cả ở nước ngoài nếu chính ngạch không nhỉ? Thanh toán thì PayPal đã tiện rồi, còn ở trong nước thì đang đánh nhau vỡ đầu. Thị trường Đại dương xanh (@ W. Chan Kim Renée Mauborgne) sắp thành biển máu (Đại dương đỏ – @ M.Porter).

Hiện tại không lấy được  số liệu thống kê việc mua hàng  bằng thẻ tín dụng ra ngoài Việt Nam là bao nhiêu nên khó kết luận cho chính xác liệu có phải là xu hướng mới và bền vững không. Nhưng tôi thì tin nó sẽ có xu hướng phát triển mạnh, sẽ từ đồ thời trang – mỹ phẩm (Chủ yếu cho chị em phụ nữ) chuyển qua các mặt hàng khác. Nào ai lên thuyền không?

Trước đây tối cũng có hứa viết tiếp phần 2 của bài viết tại trang SAGA mà vẫn chưa hoàn thiện vì lười. Những vấn đề lẻ tẻ khác như thanh toán,  lừa đảo trên các mạng C2C có lẽ tôi sẽ viết theo chuỗi cho các bạn tiện ném đá. (Tất nhiên các bạn phải ủng hộ chứ ).

Dự kiến những bài tiếp:

Làm sao để bán hàng C2C thành công – Kinh nghiệm quan sát và chém gió

Tại sao doanh nghiệp Việt Nam không quan tâm tới “chiếc đuôi dài”?

Thanh toán điện tử Việt Nam…chiến lược nào cho đúng (Bài này sẽ bị kiểm duyệt kĩ)