Là một cá nhân, một người làm trong lĩnh vực truyền thông – báo chí, thời gian công tác chưa đủ để có kinh nghiệm cũng như trải nghiệm nhưng tôi may mắn tham gia lĩnh vực “Truyền thông tài chính” trong giai đoạn thị trường đang hỗn mang.
Tôi viết topic này không muốn nhắm tới cá nhân cũng như tổ chức nào mà chỉ muốn phản ánh lại những vấn đề mắt thấy tai nghe trong suốt quá trình làm việc và mong muốn những suy nghĩ của mình như một góc nhìn khác so với góc nhìn của truyền thông hiện tại.
Truyền thông “lá cải”
Báo chí và các hoạt động truyền thông tại Việt Nam vẫn hoạt động bình thường cho đến khi “Thị trường chứng khoán” bắt đầu bùng nổ. Được hình thành từ năm 2000 nhưng thị trường chứng khoán không có được sự quan tâm và săn sóc từ các cơ quan truyền thông. Giai đoạn đầu tiên của TTCK, lượng nhà đầu tư ít ỏi cũng như công tác truyền thông không được đẩy mạnh đã không thúc đẩy được nguồn vốn từ người dân đưa vào thị trường vốn.
Nhưng kể từ khi thị trường chứng khoán như cái “trứng vàng” (giữa và cuối năm 2006) trước con mắt nhà đầu tư và của báo giới thì sức nóng của nó đã được phả ra khắp nơi. Nhiều tờ báo mở thêm chuyên mục “Thị trường chứng khoán” để hàng ngày điểm tin trên sàn, chỉ số VN-Index. Thậm chí có những tờ báo chuyên ngành, xã hội đặc sệt nhưng vẫn mở ra rồi lấy lại (?) bài viết từ các báo khác.
Theo đánh giá của cá nhân tôi, việc có cầu ắt sinh ra có cung là đúng, nhưng việc cung một cách tràn lan, một cách thiếu tổ chức, bố trí khoa học thì thị trường truyền thông tài chính Việt Nam sẽ không khác món lẩu thập cẩm rẻ tiền.
Chuyên gia “lộn xộn”
Trước khi TTCK Việt Nam khởi sắc, những từ “Chuyên gia tài chính” hay “Chuyên gia chứng khoán” là những từ xa lạ, nhưng kể từ khi thị trường tăng mạnh, nhà đầu tư quan tâm hơn về thông tin thì những cụm từ “chuyên gia” thường xuyên xuất hiện. Một số là tự phong, một số là do các nhà báo, cơ quan truyền thông nhắc nhiều quá nên thành chuyên gia.
Con đường quan lộ, thăng tiến của những “chuyên gia” càng ngày càng khởi sắc khi chỉ số VN-Index lao vùn vụt, số lần phỏng vấn, phát biểu từ đếm trên đầu ngón tay, hàng tuần lên hàng ngày thậm chí trong 1 ngày trên nhiều báo khác nhau. Các chuyên gia ăn nói từ “nhỏ nhẹ” tới “đao to búa lớn” và không biết có phải chuyên gia nào cũng như chuyên gia nào hay không mà câu trả lời giống nhau (và thi thoảng sai) đến “căn bản”.
Ví dụ: Lúc thị trường lên họ nói không sao, lên được 2-3 trăm điểm họ kêu “chưa nóng”. Nhưng khi thấy thị trường “nóng thật” họ lại kêu ầm lên là phải có cơ chế, giải pháp. Rồi cho đến khi có cơ chế khiến thị trường đi xuống thì mới đây, chỉ thị 03 chưa kịp thực hiện xong hết thì họ “đồng loạt” lên mặt báo để “phản đối” trong khi 6-7 tháng vừa rồi chưa thấy một ai “to tiếng” phản đối. Hóa ra khi thị trường thật sự có biến động họ mới “nhận ra” tài sản của nhà đầu tư (và của cả chính họ) đang đội nón ra đi.
(Xem thêm: Hỗn loạn: Thị trường hay Tư duy?) – Nguyễn Đức Thành
Thương hiệu cá nhân dành cho các “chuyên gia” lên vùn vụt như chỉ số chứng khoán và cũng giảm mạnh khi VN-Index mất gần 400 điểm kể từ tháng 11. Danh tiếng xây dựng lâu đang có nguy cơ mất khi nhà đầu tư dần mất niềm tin. Thương hiệu cá nhân của “chuyên gia” là vốn quý của họ, khi nguồn vốn đó bị mài mòn quá nhiều.
Giải pháp – Một giải pháp cơ học
Dạo gần đây rộ lên phong trào “Xây dựng thương hiệu cá nhân”, PR hình ảnh cá nhân – doanh nghiệp thông qua báo chí. Nó như một căn bệnh mà người mắc bệnh luôn nghĩ mình làm khéo. Tuy nhiên chỉ cần một bác sỹ cao tay là nhìn ra bản chất vấn đề, bác sỹ thì giỏi nhất là “cắt”, nên tôi xin đề xuất giải pháp cắt.
1. Cắt bớt các bài viết mang tính chất bình luận cá nhân, phát biểu vu vơ không đúng mục đích
2. Cắt bớt các bài viết PR theo dạng : Cty A phân tích cổ phiếu B, Ông A – GĐ Cty C nhận định Y….nếu những phân tích không được công bố đầy đủ, những nhận định không mang tính logic.
3. Cắt bớt tên tuổi các chuyên gia quá quen thuộc và thường xuyên nhận định kiểu “cảm tính”, việc này còn phụ thuộc vào sự đánh giá chung của báo giới, nhà đầu tư và giới học thuật về các chuyên gia.
…….
Riêng với các chuyên gia thật sự, theo tôi nên chọn thời điểm cũng như mục tiêu trước khi lên báo giới. Còn với các báo, phần này xin được mạn phép không dám bàn tới, chỉ mong người làm báo hãy giữ “nguyên tắc” truyền thông trước khi đặt bút, xuất bản tin. (Xem thêm:
