Lâu lắm rồi tôi mới đi trong đêm. Gọi là đêm nhưng lúc đó khoảng gần 12h giờ, tôi phóng xe trong không gian tĩnh lặng của đêm đông Hà Nội, cái rét không làm tôi quá bận tâm.
Đường phố Hà Nội về đêm khá yên bình, không có dòng người hối hả, vất vả và chen chúc như ban ngày – thời gian mà khoảng 80% lao động tạo ra GDP.
Khoảng thời gian buổi tuối là thời gian con người tìm kiếm sự nghỉ ngơi nhưng đó cũng là thời gian để nhiều người làm việc. Tuy rằng nhiều công việc không được tính vào GDP hay được gọi là kinh tế ngầm nhưng xem ra cũng nhiều ấn tượng.
Chỉ một đoạn phố có rất nhiều nghề, nhiều người. Nam có, nữ có, già có trẻ có. Cô thì bán đồ ăn tối, ông lão bơm xe, chị bán quần áo cũ và thậm chí cả những cô cave đứng bên vỉa hè. Tất cả hoạt động của họ đều không được tính vào giá trị của GDP (Tại sao thì bác nào giở sách ra xem lại dùm em nhé).
Những tại quán nước chè, biết bao nhiêu câu chuyện về cuộc sống, tình yêu – xã hội đều được bắt nguồn. Không đơn giản mà khi Pepsi vào Việt Nam đã đánh giá đối thủ nặng ký của họ nhất là “Nước chè”. Và sự thật đúng như vậy, dù Pepsi đã có mặt gần 2 chục năm, Coca khoảng 4-5 chục năm (từ thời Mỹ) nhưng chưa bao giờ hai hãng này xóa đi văn hóa “uống chè” của người Việt Nam. Một hoạt động không được tính vào nền kinh tế.
Những ông bơm xe lam lũ, mệt mỏi và phảng phất mùi rượu hàng đêm vẫn bám trụ góc vỉa hè. Nhiều người vì mưu sinh, nhiều người làm buổi tối vì buổi tối dễ “thịt” được khách hơn ban ngày. Nhưng dù như nào, có những con người như thế, đôi lúc tôi gặp sự cố trên đường về giữa đêm khuya vẫn còn tia hi vọng.
Những sạp sách, manh chiếu bán đồ second-hand không quá xa lạ với tôi thời làm sinh viên (Mua ít, ngắm nhiều, lục lọi thì thôi rồi). Sách toàn sách lậu, sách cũ giá rẻ như bèo, chất lượng giấy nhìn đáng (hổ thẹn) không mua, nhưng túi tiền ít, sách hay vẫn mang về nhà vì không có tiền. Quần áo, giầy dép, thi thoảng vớ được đôi ba cái linh kiện máy tính, những đồ chơi công nghệ mà người bán không biết giá trị của nó…Một góc phố huyên náo, im lìm dần cũng vì họ.
Cánh xe ôm đêm gương mặt dữ tợn, phì phèo thuốc ngả lưng trên xe ngủ theo dáng “Tôn ngộ không”, ôi đôi khi ta mất thêm vài nghìn cho họ “chém”, nhưng họ còn gia đình, con cái và cuộc sống ngày sớm mai để đối mặt
Cuối cùng, những cô cave (không phải con – vì dẫu gì họ cũng là con người), họ làm cái nghề mạt hạng của xã hội (mang cái “sướng” cho người khác mà là mạt hạng? – No comment). Họ đứng khuất vào bóng đêm, ăn tục chửi bậy, tranh giành khách với nhau thậm chí choảng nhau với khách (Bảo kê). Nhưng họ, cũng vì cuộc sống, vì những mảnh đời không ai giống ai bị đẩy ra ngoài lề đường. Điều khiến tôi bất ngờ nhất là dù có đi xe hay đứng đất, mỗi cô đều cầm một chiếc mũ bảo hiểm để đỡ bị “phạt”. Ôi, họ cũng là con người!!!
Trên con đường đó, hàng đêm còn biết bao nhiêu người, biết bao nhiêu nghề hàng ngày bám trụ cùng cuộc sống. Vâng, với tôi họ không quan trọng (nhiều khi còn là khó chịu).
Nhưng với họ, dù cho họ không được xã hội đặt cho cái tên, cái nghề hay tính vào một hoạt động nào đó. Họ vẫn là những người lao động và kinh doanh.
